Ծրագրեր
Կանայք և գլոբալ անվտանգության ճարտարապետությունը» (ԿԳԱՃ) մտակենտրոնը հայտարարում է իր առաջատար նախաձեռնության՝ «Համապարփակ անվտանգություն և դիմակայունություն» ծրագրի 2026 թվականի փուլի մեկնարկի մասին։:
2024 թվականին մեկնարկած այս ծրագրի գաղափարը առաջացել է ի պատասխան Հայաստանի Հանրապետության հրատապ կարիքների՝ բարեփոխելու, արդիականացնելու և ադապտացնելու սեփական անվտանգային ճարտարապետությունը ներքին և արտաքին խորը մարտահրավերների պայմաններում։ Մեկնարկից ի վեր սույն նախաձեռնությունն ուղի է հարթել ներառական, փորձագիտական և միջազգային փորձի վրա հիմնված այնպիսի երկխոսության, որը նվիրված է համապարփակ պաշտպանության ու անվտանգության առաջամղմանն ու ժողովրդավարական դիմակայունության ամրապնդմանը:
Հենվելով այս ամուր հիմքի վրա՝ Ծրագրի 2026 թվականի փուլը մեկնարկում է մի բեկումնային ժամանակահատվածում, երբ թե՛ Հայաստանը և թե՛ աշխարհաքաղաքական աճող ճնշումների ներքո ռազմավարական ադապտացման փուլում գտնվող մյուս ժողովրդավարությունները բախվում են արտաքին տեղեկատվական մանիպուլյացիաների ու միջամտությունների, ինչպես նաև արագընթաց զարգացող հիբրիդային սպառնալիքների։
2026 թվականի հունիսի խորհրդարանական ընտրություններից հետո Հայաստանը թևակոխում է վճռորոշ մի փուլ։ Երկիրը պետք է ամրապնդի իր ռազմավարական ուղղությունը՝ սեփական ժողովրդավարական ընտրությունն ամրագրելով ինստիտուցիոնալ հզորության, հասարակական համախմբվածության և երկարաժամկետ ազգային դիմակայունության տիրույթում։
Հայաստանի ներկայիս իրողություններն արտացոլում են այն ավելի լայն երկընտրանքները, որոնց բախվում են աշխարհաղաքական բախումների գոտում գտնվող առաջնագծի ժողովրդավարությունները, այն է՝ ինչպես պաշտպանել ինքնիշխանությունը, ապահովել մատակարարման կենսական շղթաներն ու կրիտիկական ենթակառուցվածքների դիմակայունությունը, ամրապնդել հանրային վստահությունն ու կանխարգելել հիբրիդային միջամտությունները՝ միաժամանակ ձևավորելով համաժողովրդական դիմակայունություն և համապետական պատրաստվածություն։
Այս համատեքստում «Համապարփակ անվտանգություն և դիմակայունություն — 2026 ծրագիրը կուսումնասիրի այն ուղիները, որոնցով ժողովրդավարական ընտրությունը կարող է արդյունավետորեն ծառայեցվել ազգային դիմակայունության հզորացմանը:
Այս համատեքստում «Համապարփակ անվտանգություն և դիմակայունություն — 2026 ծրագիրը նպատակ ունի վեր հանել այն մեխանիզմները, որոնցով ժողովրդավարական կողմնորոշումը կարող է գործնականում վերափոխվել ազգային դիմակայունության։ Բացի այդ, Համաժողովը կվերծանի ոչ միայն այն, թե ինչպես են Հայաստանն ու նրա ժողովրդավարական գործընկերները հարստացնում համապարփակ անվտանգության, ինստիտուցիոնալ ճկունության ու հասարակական պատրաստվածության սեփական, տեղայնացված մոտեցումները, այլև այն, թե ինչպես կարող են այդ փորձառությամբ հարստացնել միջազգային ավելի լայն համակարգերը՝ համաշխարհային մասնատման, անորոշության և սուր ռազմավարական մրցակցության այս դարաշրջանում:
Հիմնական նպատակները
2026 թվականին ծրագիրն առաջնորդվում է հետևյալ առանցքային նպատակներով․
- Ժողովրդավարական լեգիտիմության վերածումը ռազմավարական ուժի․ Ուսումնասիրել այն մեխանիզմները, որոնք թույլ են տալիս հետընտրական ժողովրդավարական լեգիտիմությունն արդյունավետորեն վերափոխել ինստիտուցիոնալ դիմակայունության, հանրային վստահության բարձրացման և ազգային պատրաստվածության ամուր համակարգերի:
- Համահասարակական ներգրավվածության ամրապնդում. Խորացնել քաղաքացիական հասարակության, մտակենտրոնների, կիբերանվտանգության մասնագետների, ռազմաարդյունաբերական ընկերությունների, ակադեմիական շրջանակների, լրատվամիջոցների և անկախ փորձագետների ակտիվ մասնակցությունը համապարփակ անվտանգային մտածողության տարածման, քաղաքականության մշակման և գործնական իրականացման գործընթացներում։
- Հիբրիդային սպառնալիքներին և օտարերկրյա տեղեկատվական մանիպուլյացիային ու միջամտությանը հակազդում. Խորացնել ինստիտուցիոնալ և հանրային պատկերացումները ասիմետրիկ խոցելիությունների, օտարերկրյա տեղեկատվական մանիպուլյացիաների և միջամտությունների վերաբերյալ, ինչպես նաև լրացնել ռազմավարական հաղորդակցության բացերը՝ հասարակության շրջանում կանխարգելիչ դիմակայունություն ստեղծելու նպատակով:
- Մշակել գործնական, փաստահեն քաղաքականության առաջարկներ. Իրականացնել խորքային, փաստահեն վերլուծություններ և գործնական քաղաքական առաջարկներ, որոնք պետական որոշումներ կայացնողներին և առանցքային շահագրգիռ դերակատարներին կտրամադրեն ճանապարհային քարտեզ՝ ռազմավարական նախագծումից մինչև դրա իրականացում:
- Խթանել բարձրակարգ գիտելի փոխանակումը. Ծառայել որպես բազմակողմ երկխոսության առաջատար հարթակ՝ կապող օղակ հանդիսանալով Հայաստանի և միջազգային գործընկերների հանրային ու մասնավոր հատվածների միջև՝ համապարփակ անվտանգության վերաբերյալ լավագույն փորձի փոխանակման համար:
- Դիրքավորել Հայաստանը համաշխարհային անվտանգային դիսկուրսում. Համատեքստայնացնել ռազմավարական ադապտացման Հայաստանի յուրահատուկ փորձը առաջնագծի ժողովրդավարությունների դիմակայունությանն ու հիբրիդային պատերազմներին վերաբերող միջազգային ավելի լայն քննարկումների համատեքստում։
2026թ. ծրագրի առանցքային բաղադրիչները
1. Համահասարակական խորհրդակցություններ
ԿԳԱՃ-ը կիրականացնի համապարփակ խորհրդակցական գործընթաց, որում կներգրավվեն հայաստանյան ռազմամարզական կազմակերպություններ, անվտանգային հարցերով մասնագիտացված վերլուծական կենտրոններ/ՀԿ-ներ, ռազմաարդյունաբերական ընկերություններ և կիբեռանվտանգության փորձագետներ։ Այս քննարկումների ռազմավարական նպատակն է վերհանել շահագրգիռ կողմերի առանցքային տեսակետները և քարտեզագրել Հայաստանի համահասարակական դիմակայունության և քաղաքացիական պատրաստվածության ամրապնդմանը միտված գործնական քայլեր։
2. Ամփոփիչ փաստաթուղթ
Խորհրդակցությունների արդյունքների հիման վրա՝ ԿԳԱՃ մտակենտրոնը կմշակի քաղաքականության վերլուծական փաստաթուղթ (առաջարկությունների փաթեթ), որն ամփոփելու և ներառելու է մասնակիցների հնչեցրած գաղափարները, ինչպես նաև վերհանված խնդիրների հասցեագրմանը միտված առաջարկները: Փաստաթուղթը կհասցեագրվի պետական կառավարման պատկան մարմիններին, համահասարակական մոտեցման շրջանակներում ներգրավված մյուս շահառուներին, ինչպես նաև միջազգային գործընկերներին։
3. Համապարփակ անվտանգություն և դիմակայունություն — 2026 միջազգային համաժողով
Ս.թ. սեպտեմբերին Երևանում կանցկացվի թվով 3-րդ «Համապարփակ անվտանգություն և դիմակայունություն» երկօրյա միջազգային համաժողովը, որը կգործի «Ռազմավարությունից դեպի գործողություն» կարգախոսի ներքո։ Բարձր մակարդակի այս միջոցառումը կմեկտեղի հայաստանյան և միջազգային շահագրգիռ կողմերին՝ վերլուծելու տարածաշրջանային և համաշխարհային անվտանգային միտումների փոփոխությունները, ուսումնասիրելու համահասարակական ու համապետական պատրաստվածության մոդելները, ինչպես նաև քննարկելու հիբրիդային սպառմալիքներին և օտարերկրյա միջամտությանը հակազդելու միջոցները։ Բացի այդ, մասնակիցները կհասցեագրեն մատակարարման շղթաների անվտանգությանը, կրիտիկական ենթակառուցվածքների դիմակայունությանը, ինչպես նաև Համապարփակ պաշտպանության և անվտանգության համակարգում ռազմական բաղադրիչի գործարկման գործնական մեխանիզմներին առնչվող հարցեր։
4. Քաղաքականության վերլուծական փաստաթուղթ և ջատագովության արշավներ
Համաժողովին հաջորդիվ՝ ԿԳԱՃ-ը կմշակի քաղաքականության համապարփակ և գործնական վերլուծական փաստաթուղթ, որը կհամադրի համաժողովի ընթացքում վերհանված առանցքային պատկերացումները, տվյալներն ու ինստիտուցիոնալ լուծումները։ Հաջորդիվ, Մտակենտրոնը թիրախային ջատագովություն կիրականացնի պետական որոշում կայացնողների և վերահսկող մարմինների շրջանում, որպեսզի այս հանձնարարականները ներառվեն ազգային անվտանգության համակարգերում։ Արտաքին ճակատում ԿԳԱՃ-ը կօգտագործի հանրային դիվանագիտությունը՝ միջազգային գործընկերների աջակցությունն ապահովելու և ռազմավարական քայլերը համահունչ դարձնելու համար, իսկ մեդիա տիրույթում հանդես կգա հանրային հարցազրույցներով՝ բարձրացնելու հանրության իրազեկվածությունն ու դիմակայունությունը։
